Mga Payo Upang Gumaling sa Wikang Filipino

Image

Maraming magulang ang napapaisip kung paano mapagbubuti ng kanilang mga anak ang pagiging matatas sa Filipino.

Bilang mga guro sa Filipino, may mga natutuklasan kaming mga epektibong paraan ng pagturo ng ating wika:

1. Isama ang anak sa gawain at ipakilala ito sa wikang Filipino. Mainam na isama ang mga bata sa mga pang-araw-araw na gawain, maging ito man ay simpleng gawaing bahay tulad ng paglilinis ng kwarto o kaya ay pamimili ng mga rekados sa palengke. Sa ganitong paraan, mapapalawak nila ang kanilang talasalitaan. Masasanay din sila sa paggamit ng mga ekspresyon na dapat gamitin sa araw-araw.

2. Bigyan ang bata ng journal. Ang kanilang kuwadernong tatawagin nilang “Filipino Journal” ay maglalaman ng kanilang mga karanasan sa paggamit ng wikang Filipino. Maaari nilang itala dito ang kanilang mga natutunang bagong salita o di kaya ay ang kanilang mga iniisip tungkol sa nangyari sa kanila sa araw na iyon gamit ang ating wika. Sa ganitong paraan, masasanay din ang mga bata na gumamit ng Filipino kahit sa pag-iisip at pagsusulat.

3. Ipabasa ang mga aklat na Filipino. Maliban sa pagpapayaman ng talasalitaan, ipinapakita din ng mga aklat sa Filipino ang mayamang kultura na kakaiba sa kanilang nakagisnan. Nasasalamin din dito ang mga kaugaliang Pilipino na nararapat nating panatilihing buhay kahit sa pagbabago ng ikot ng mundo. Maaaring tanungin ang bata kung tungkol saan ang kwento at ano ang kanyang natutunan upang magamit ng bata ang mga bagong salitang kanyang natutunan.

4. Hikayatin ang anak na magsalita sa Filipino gamit ang laro o kaya’y gawin itong isang hamon. Ang mga bata ay likas na laro at paligsahan kung kaya’t mainam na ito ay gamitin upang makapagsalita sila sa Flipino. Maaaring gawing isang laro ang pagbabalik-tanaw nila sa mga leksiyon sa balarila upang sila ay ganahan dito. Maaari rin naming kausapin ang anak na paghusayan sa Filipino at bigyan sila ng pabuya sa kanilang pagpapabuti dito. Sa ganitong paraan, sila ay gaganahan at hindi nila mararamdaman na sila ay pinipilit na aralin ang wikang mahirap para sa kanila.

5. Ugaliing magsalita sa Filipino sa bahay. Para maging matatas sa Filipino ang isang bata, malaki ang maitutulong ng palagiang pakikipag-usap sa kanya sa Filipino. Ito ay magsisilbing pagsasanay ng inyong mga anak upang magamit niya ang mga salitang natutunan at ang mga ekspresyon sa Filipino na dapat niyang matandaan.

Kung ang mga payo ay susundin at ito ay palagiang gagawin, makikita ninyo ang pagbabago sa inyong mga anak sa mga susunod na araw. Palagi lamang tatandaan na ang pag-aaral ng wikang Filipino ay dapat na gawing masaya para sa inyong mga anak upang hindi nila maramdaman na sila ay pinipilit lamang.

Isinulat ni Bb. Jessica Marie Castro, isa sa mga pinakamasayahing guro sa The Learning Library.

Advertisements

Ano ang Diksiyunaryong Filipino na Bagay sa Anak Ko?

Tuwing nakakausap ko ang mga magulang ng aking mga estudyante madalas kong naririnig ang mga tanong na “Ano ang magandang diksunaryo para sa aking anak?”
Masasabi kong isa mga mabuting magagawa ng magulang ay makapili ng isang maganda diksyunaryo na akma sa edad ng kanilang anak. Pero paano ba natin malalaman kung ano ang magandang diksyunaryo?


• Prep – Grade 3: Kayo o ang isang kasamahan sa bahay ang tatayong diksyunaryo para sa bata. Ang kahalagahan ng pakikipag-usap at pagbibigay ng kaalaman tungkol sa mga bagay at mga pangyayari ay nakasasalalay sa kadalasan ng inyong pagsasama sa hapag kainan at mga pag-uusap sa inyong pamamasyal. Kayo ang instrumento sa pagkausap at pagbasa pa sa mga bata ng mga kwento sa Filipino at mga karagdagang karanasan tulad ng mga pagluluto, pagbabasa ng mga sangkap, pagbibigay ng panuto sa mg utos ninyo, at sa mga laro. Habang sila ay bata pa ay punuin sila ng impormasyon at karanasan na magbibigay sa kanila ng masmatatag na pundasyon at matinding pagmamahal sa wikang Filipino. May mga halimbawa akong maari ninyong gawin sa bahay na tiyak na ikakatwa ng mga bata:

1. Habang kayo ay naglalakad o namamasyal sa mall maaring magturo ng mga bagay sa Filipino tulad ng damit, pagkain, at iba pang mga uri ng kasuotan.
2. Habang kayo ay magpapaligo maaring sabihin ang mga pangalan ng gamit sa banyo.
3. Habang kayo ay kumakain maaring sabihin ang mga pangalan ng mga pagkain    nanakahain.

• Grade 4 – Grade 5: Ang rekomendasyon ko po ay ang Tagalog-English o English-Tagalog na diksyunaryo. Simula na ito na matinding pagsubok sa mga bata ang magkaroon ng matinding pagsasaliksik at mahahabang oras na ilalaan sa pag-aaral. Ang dikysunaryo – hindi man kumpleto — ay maaring hindi kumpleto ngunit dapat ang mga nilalaman nito ay mga salitang kadalasang ginagamit na kailangan nila para sa mas mataas na antas ng pakikipag-usap at pag-intindi. Ngunit kailangan pa din ang gabay ng mga magulang para sa mga salitang nalalagyan ng pantig: halimbawa, iba ang ibig sabihin ng “takbo” sa “takbuhan” at “patatakbuhin”.

Ang rekomendasyon rito ay ang UP Diksiyunaryong Filipino. Sa panahong ito ay maaring natuto na ang mga bata na magsaliksik sa sarili nilang pagsusumikap, at ang kaagapay nila sa pag-aaral ay ang diksyunaryo. Ang UP Diksiyunaryo ay kumpleto at walang Ingles na pagsasalin dahl sa antas na ito ay magagawa na nilang maintindihan ang mga salitang nilalalaman ng bawat kahulugan.

Ang National Bookstore ay kasalukuyang may 50% discount promotion sa UP Diksiyunaryong Filipino: P 750.00 na lang ang hard cover edition at P 650.00 ang softbound.

UP dictionary

Isa pang tanong sa amin ay: “Mas nakatutulong ba ang Google Translate kumpara sa mga diksyunaryo?” Nakatutulong ito sa mga salitang nangangailangan ng Ingles na pagsasalin ngunit hindi maaring asahan sa tama at angkop na anyo ng mga salita. Maaring may mga salitang naiisalin nang sakto ang ganitong systema pero may mga salita na hindi naaayon o naaakma sa wikang Filipino.

Ang mga gabay na libro na ito ay malaki ang maitutulong sa mga bata na nais matuto ng mga salitang Filipino ngunit ang pinakamalaking bahagi ng kanilang tagumpay ay ang pagpapatuloy ng supporta ng kanilang mga magulang.

Si Ginoong Tom Carpio ay isa sa mga guro na nagtuturo ng Beginning Filipino at Comprehension and Writing in Filipino sa Learning Library.

 

Paano Ko Matutulungan Ang Aking Anak Sa Filipino?

BF2

Kunwari walang naririnig tuwing kakausapin mo sa Filipino. Tatalikod o di kaya ay ngingiti na lamang imbis na sumagot. Kung sasagot man sila ay sa Ingles at kadalasan pa’y sasabihing,  “What are you saying?” o “I don’t understand.”

Ito ay mga senyales na ang inyong anak ay nahihirapan o hindi marunong magsalita sa Filipino at marahil sila ay nahihirapan din sa ilang mga asignatura sa paaralan na gumagamit ng wikang ito. Paano natin sila matutulungan?

Narito ang ilang mga payo para matulungan ang ating mga anak sa pagiging matatas sa Filipino:

1. Magbasa ng mga kwento at babasahing Filipino.                

Kung dati-rati ay iilan lamang ang mga kwentong pambata na makikita natin sa mga aklatan na nakasulat sa wikang Filipino, ngayon ay  patuloy na lumalaki ang koleksyon ng iba’t ibang masasayang kwento na siguradong magugustuhan ng inyong mga  anak.  Sa pagbabasa ng mga kwentong Filipino, magiging pamilyar ang mga bata sa anyo at istruktura ng mga pangungusap sa Filipino. Maliban dito, ang mga  kwentong pambata ay naglalaman din ng iba’t ibang mga kaugalian at magagandang asal na tatak ng isang batang Filipino. Ang aming  aklatan ay naglalaman ng ilang mga kilalang pamagat at kwento tungkol  sa mga sikat na mga tauhan sa panitikang Filipino gaya nina Carancal, Pilandok atbp!

2. Muling ibalik ang mga larong Filipino!

Patintero. Tagu-taguan. Agawang base. Sino ang makakalimot ng masasayang larong ito? Bakit hindi natin muling balikan ang mga ito? Sa paglalaro ng mga larong Filipino, mapupukaw ang interes ng mga  bata sa kultura ng isang Filipino. Magiging interesado siya ngayon na  matuto ang iba pang mga bagay tungkol dito. Habang naglalaro, maaari  ring magsanay ang mga bata sa pakikipag-usap sa Filipino at paggamit  ng mga salita gaya ng “taya” at burot” na ilan sa mga salitang mahirap ipaliwanag sa loob ng silid- aralan lamang.

Ang aming mga workshop ay hindi lamang tumatalakay ng mga larong ito kundi ipinaparanas din naming ang mga ito sa mga bata kasama ang ilang mga batang kagaya nilang hirap sa Filipino! Sa ganitong paraan, natututunan din ng mga bata kung  paano ang tamang pakikipaglaro at pakikisama sa kanilang kapwa.

3. Samahan sila sa kanilang paglalakbay at pagtuklas ng kagandahan ng wikang Filipino!

Maaaring ipadala natin ang ating mga bata sa mga center at karagdagang guro para mapunan panandalian ang pangangailangan nila sa paaralan. Pero hindi ito sapat.  Kailangan makita ng mga bata ang saysay ng kanilang pag-aaral nito  hindi lamang para sa kanilang paaralan kundi para na rin sa  kanilang pagkakakilanlan bilang isang Filipino.
Bilang magulang, kailangan nating ipakita sa kanila na tayo mismo ay natutuwa at interesado sa wikang Filipino sa  pamamagitan   ng paggamit nito sa bahay at sa tuwing kausap natin sila.

Hindi lamang sa wika! Pati ang pagtangkilik sa mga bagay na sariling atin, gaya ng mga pagkain, babasahin at mga palabas na  tunay na  gawang Filipino. Sa ganitong paraan mas mahihikayat ang mga batang pag-aralan at  paghusayan ang pakikipagusap sa Filipino dahil sila  mommy at daddy ay mahusay dito! Sa ganitong paraan din nabibigyan ng mas maigting na pagsasanay ang mga bata sa  pakikipagusap sa Filipino.

Hindi sa klase lamang o sa center sila magkakaroon ng pagkakataon magsalita sa Filipino. Kung ganito ang mangyayari mahihirapan ang mga bata na  matuto ng wikang Filipino, mawawalan ng saysay para sa kanila ang  pag-aaral nito at dahil dito, baka tuluyan silang mawalan ng gana sa  pagiging isang Filipino.

Tulungan natin ang ating mga anak! Kung hindi, habang buhay silang magiging, ika nga ni Rizal, mabaho pa sa malansang isda.

Manunulat: Si Binibining Tolet ay isa sa mga guro sa Wika’y Galing ng Learning Library. Ang isa sa kanyang pangunahing adhikain sa pagtuturo ay ang ipasa ang pagmamahal sa sariling wika sa mga susunod na henerasyon ng Pilipino sa pamamagitan ng musika, sining at panitikan.